Niedziela zacznie się dla bochnian trochę wcześniej niż zwykle. Dosłownie. W nocy ze soboty na niedzielę — już jutro — przychodzi ten moment, który co roku przerywa nam jeden sen i wymusza zmianę przyzwyczajeń. Wyciągamy smartfony, patrzymy na kuchenne zegarki, szukamy instrukcji do budzika — i przestawiamy wszystko o godzinę do przodu.

Czy rzeczywiście tracimy czy zyskujemy?

To pytanie, które słychać w każdym bochnian­skim domu, barze czy autobusie. Odpowiedź jest prosta: tracimy godzinę snu. W sobotę będziemy spać o godzinę krócej. O drugiej w nocy zegar pokazze trzecią, i ta godzina prostych snów zniknie nam z harmonogramu.

Ale czekaj — w październiku zyskamy? Nie do końca. W październiku godzina wróci, ale do snu to się nie przełoży na zysk. To tylko iluzja wymiany. Przez całe życie tych zmian doświadczamy, nigdy nie odzyskując w pełni tego, co tracimy wiosną.

Skąd się wziął ten zwyczaj?

Historia zmiany czasu sięga czasów pierwszej wojny światowej, kiedy Niemcy chciały zaoszczędzić paliwo. Potem przywrócono to rozwiązanie w drugiej wojnie. Po wojnie idea zniknęła, ale wróciła w latach 70. jako odpowiedź na kryzys energetyczny.

Polska do Unii Europejskiej nie wchodziła z automatycznym systemem zmian czasu. To my przystąpiliśmy do europejskiego harmonogramu. Od ponad czterdzieści lat bochnian­ska społeczność — jak i cała Polska — uczestniczy w tym skoordynowanym tańcu ze wskazówkami zegara.

Jak zmiana czasu wpływa na nasze zdrowie i samopoczucie?

Naukowcy mówią jasno: zmiana czasu zaburza nasz rytm dobowy. Ten naturalny zegarek, który mamy w sobie, uregulowany jest przez słońce. Kiedy nagle przesuwamy się o godzinę, organizm potrzebuje czasu, aby się przystosować.

U większości ludzi nowy rytm ustabilizuje się w ciągu kilku dni. Ale są wyjątki — niektórzy czują się rozbici przez cały tydzień. Pode zmianę czasu rośnie liczba wypadków w pracy, pogarsza się koncentracja uczniów w bochnian­skich szkołach. Seniorzy mogą odczuwać większy dyskomfort niż młodsi mieszkańcy.

Najczęściej rekomenduje się: spróbuj zasnąć i obudzić się o zwykłej porze, nawet jeśli zegar mówi inaczej. W poniedziałek twój organizm powinien się już zaczynać przyzwyczajać.

Praktyczne porady dla bochnian

• Pamiętaj o telefonach i urządzeniach — większość smartfonów zmienia czas automatycznie, ale stare zegarki, mikrofalówki czy piekarniki trzeba ustawić ręcznie
• W poniedziałek rób to, co zwykle — nie zmieniaj drastycznie rutyny poranne
• Słoneczna pogoda będzie twoją sojuszniczką — jeśli w niedzielę będzie słonecznie, spędź chwilę na świeżym powietrzu, światło słoneczne pomaga adaptacji
• Jeśli prowadzisz samochód w niedzielę — bądź ostrożny, nieprzespaną noc czuje się jak alkohol za kierownicą
• Rodzice małych dzieci — przesunięcie snu może zaburzyć plany poniedziałku, przewidzcie to z wyprzedzeniem

Kontrowersje w Unii Europejskiej

W ostatnich latach w Brukseli robi się coraz głośniej o potrzebie zniesienia zmian czasu. Europosłowie zwracają uwagę na brak rzeczywistych oszczędności energii — przez dziesięciolecia czasy się zmieniły, a rachunek za energię wciąż rośnie.

Polska głos w tej dyskusji ma raczej cichszy. Ale bochnian­skie organizacje konsumenckie, podobnie jak w całej Europie, są zainteresowane wszelkimi zmianami, które mogą poprawić komfort życia mieszkańców.

Dyskusja trwa. Na razie — jutro nocy — znowu przestawiamy.

Czego spodziewać się w poniedziałek rano?

Już od poniedziałku w Bochni będzie jaśniej rano, ale później będzie ciemno wieczorem. To psychicznie trudny moment — ludzkie ciało czuje się „okradzione” ze snu. Na przystankach bochnian­skiego transportu publicznego będzie więcej osób z niedospaną miną. W urzędach i firmach produktywność może spaść. Ale to przejściowe.

Do następnej zmiany czasu w październiku mamy siedem pełnych miesięcy. Wystarczy czasu na przyzwyczajenie się. A może do tego czasu Bruksela w końcu zdecyduje, że to wszystko się skończy.

Grafika wygenerowana przez AI

Autor: Anna Kowalska / Redakcja JestTu